Aktualny numer

Serwis stomatologiczny
Centralny Rejestr Lekarzy

Jesteśmy na FB

Rynek zdrowia

Izby Lekarskie w Polsce

Ulotka z I Okręgowego Zjazdu Lekarzy w Krakowie (10 listopada 1989 r.)

Tekst autorstwa dr Marian Ciećkiewicz, byłego Sekretarza Krakowsko-Kieleckiej Izby Lekarskiej.

Pierwsze izby lekarskie w okresie zaborów powstały w Poznańskim i na Śląsku. W byłym zaborze austriackim tj. w Małopolsce i na Śląsku Cieszyńskim powołano do życia ustawą z 1881 r. i resskryptem namiestnika Galicji z 1893 r. Izby Lekarskie we Lwowie i w Krakowie. W zaborze rosyjskim jakikolwiek samorząd, a więc i samorząd lekarzy polskich był nie do pomyślenia.

W odrodzonej w 1918 r. ojczyźnie ustawa sejmowa z 1921 r. o ustroju i zakresie działania izb lekarskich podjęta z inicjatywy ministra zdrowia dr. W.Chodźko została wprowadzona w życie rozporządzeniem tego ministra już w dniu 15 marca 1922 r. Powstało wtedy sześć izb: warszawsko-białostocka, krakowsko-kielecka, łódzka, poznańska, lwowska i lubelska. Izby wileńska i śląska powstały dopiero w 1924 r.

Izby te miały ustrój wzorowany na lwowskiej i posiadały duże uprawnienia. Lekarz mógł wykonywać praktykę dopiero po zarejestrowaniu się w izbie lekarskiej. Izby regulowały warunki pracy i płacy lekarzy, ich wzajemne stosunki, ograniczały reklamę lekarzy w prasie i na tablicach domu, w oparciu o kodeks deontologiczny tępiły w sądach dyscyplinarnych wszelkie wykroczenia i nadużycia, dzięki czemu utrwaliła się godność zawodu i jego szacunek w społeczeństwie. Tuż przed wojną izby wprowadziły też przymusowe zabezpieczenie lekarza i jego rodziny w powołanych do tego celu lekarskich kasach wzajemnej pomocy.

Naczelna Izba Lekarska reprezentowała zawód lekarski w kraju i za granicą i była równocześnie instancją odwoławczą od zarządzeń okręgowych izb lekarskich, podobnie jak Sąd Naczelnej Izby Lekarskiej był sądem odwoławczym od orzeczeń sądów izb okręgowych. Naczelna Izba Lekarska wydawała Dziennik Urzędowy który zawierał interesujące lekarzy zarządzenia władz i Naczelnej Izby Lekarskiej, sprawozdania izb oraz wyroki sądów izb lekarskich, jeżeli przewidywała to sentencja wyroku.

Wszelkie godności w radzie izby, w jej zarządzie i organach były honorowe a więc nie obciążały budżetu izby.

Od 1934 roku obowiązywała świetnie opracowana pod względem prawnym ustawa z dnia 15 marca o izbach lekarskich. Zawierała ona ustrój i działalność okręgowych i naczelnej izb lekarskich, omawiała prawa i obowiązki członków, ich odpowiedzialność dyscyplinarną i sądownictwo polubowne.
Zwolnione od podatków izby wybierane przez członków na 5 lat spośród nieposzlakowanych i cieszących się zaufaniem kolegów, cieszyły się powszechnym zaufaniem. Umowy zawierane przez lekarzy ubezpieczalnianych na podstawie wynegocjowanych zasad ich wynagradzania przez Naczelną Izbę Lekarską i Zakład Ubezpieczeń Społecznych zostały przyjęte przez lekarzy z dużym zadowoleniem – ustalono, że na wynagrodzenie lekarzy przeznacza się 20% wpływów ze składek ubezpieczalni. Lekarz domowy Ubezpieczalni otrzymywał w 1939 r. za trzy i pół godziny pracy w swoim gabinecie i za półtorej godziny na odwiedzanie chorych w domu 850 zł, a za oddanie do dyspozycji leczenia pokoju ordynacyjnego i poczekalni dodatkowo 150 zł miesięcznie.

W 1945 r. minister zdrowia dr Litwin powołał wprawdzie izby lekarskie i ustalił nowe granice ich działalności, jednak wkrótce rozpoczęła się na nie nagonka jako na instytucje klasowo obce i zbyteczne w ustroju socjalistycznym, w którym służba zdrowia i szpitale były państwowe. W okresie umacniania władzy ludowej, określanym później jako stalinowski okres błędów i wypaczeń, akcja przeciw izbom nasiliła się. Przedstawiono je jako gniazda reakcji, dla której w Polsce nie ma miejsca. Gdy powołany w 1946 r. związek zawodowy pracowników służby zdrowia nie przeciwstawił się tej nagonce, lecz jak twierdzą ją popierał i gdy minister obrony narodowej sprzeciwił się by lekarze wojskowi byli członkami izb lekarskich, ich los był przesądzony. W 1951 r. izby lekarskie zostały zniesione, majątek gotówkowy wyegzekwowany do ostatniego grosza przez likwidatora izb przejęło ministerstwo zdrowia, ruchomości izb przejął związek zawodowy pracowników służby zdrowia a nieruchomości izb w Krakowie domy przy ul. Szczepańskiej 1 i przy Krupniczej 11 – przejęła miejska gospodarka komunalna.

Po zniesieniu izb lekarskich lekarze zostali zagubieni w masie innych pracowników służby zdrowia i odsunięci od czynnego współdziałania w budowie organizacji lecznictwa. Służba zdrowia nie została zorganizowana w ogniu ścierających się poglądów lekarzy z doświadczeniem życia w terenie, lecz wynikała z teoretycznych i ideologicznych koncepcji podjętych w gabinetach ministerialnych. Czy ta organizacja zadowalała społeczeństwo korzystające z usług służby zdrowia, wiadomo.
Niewłaściwy stosunek ministerstwa zdrowia i opieki społecznej oraz władz partyjnych do postulatów płacowych lekarzy sprawiał że pauperyzacja tego zawodu postępowała z roku na rok. Wielu z nas w pogoni za zdobyciem środków utrzymania zaczęło popadać w kolizję z zasadami deontologii lekarskiej, czemu nie potrafiły zapobiec powołane do życia Komisje kontroli zawodowej z ich tzw. czynnikiem społecznym, a więc nie lekarzem sądzącym.

Potrzeba naprawienia błędu przeszłości i konieczności i samorządu lekarskiego ujawniła się już w siedem lat po zniesieniu izb lekarskich. Z inicjatywy doc. Stępowskiego i dra Baci z Warszawa, dra Narzymskiego w Łodzi, dr Adamczewskiej w Gdańska, dr. Kunickiego, Hankego i Pawelca w Katowicach wreszcie Lebiody, Ciećkiewicza i Golińskiego w Krakowie odbyło się 21 starca 1957 r. w Katowicach zebranie lekarzy 10 województw, na którym uchwalono żądanie przywrócenia izb lekarskich. Opracowany na ten temat memoriał został wręczony najwyższym władzom, tj. ministrowi zdrowia, KC PZPR i CRZZ. Nie trzeba dodawać, że akcja ta pozostała bez żadnego efektu.

Dziś nadszedł czas odnowy i zerwania z błędami przeszłości. Prowadzona od ośmiu lat akcja Polskiego Towarzystwa Lekarskiego na rzecz wskrzeszenia samorządu lekarskiego, dzięki ustaleniom „okrągłego stołu” została uwieńczona uchwaleniem 17 maja 1989 r. przez Sejm nowej ustawy.

Co to są izby lekarskie? Jakie są ich zadania i jakie mają uprawnienia?
Stanowią one niezależny od władzy terenowej i od ministra zdrowia samorząd lekarzy, którego zadaniem jest reprezentowanie zawodu lekarskiego, troska i nadzór nad sumiennym wykonywaniem pracy zawodowej zgodnie z zasadami etyki i deontologii zawodowej, wyrażanie stanowiska w sprawach zdrowia i polityki zdrowotnej państwa oraz organizacji ochrony zdrowia.

Izby lekarskie będą od 1 stycznia 1990 r. stwierdzały prawo do wykonywania zawodu i będą prowadziły rejestr lekarzy, będą negocjowały warunki ich pracy i płacy, orzekały o niezdolności lekarzy do wykonywania zawodu, będą czynnie współdziałały w sprawach specjalizacji, będą przewodniczyły komisjom konkursowym na stanowisko ordynatorów i uczestniczyły w takich komisjach specjalizacji, będą przewodniczyły komisjom na stanowisko ordynatorów i uczestniczyły w takich komisjach na stanowiska adminstracyjne, będą opracowywały projekty ustaw o ochronie zdrowia, będą brały udział w ustalaniu programów kształcenia przed i podyplomowego, będą występowały  w interesach indywidualnych i zbiorowych lekarzy w sprawach ochrony zdrowia, będą współpracowały z władzami i samorządem terytorialnym, wreszcie będą sprawowały sądownictwo lekarskie w zakresie odpowiedzialności zawodowej i sądownictwo polubowne w sprawach między lekarzami i w sprawach innych osób i lekarza.

Minister zdrowia będzie mógł tylko zaskarżyć uchwałę Naczelnej Izby Lekarskiej do Naczelnego Sądu Administracyjnegc pod zarzutem jej niezgodności z prawem, a nie na skutek innego punktu widzenia.
Najwyższą władzą samorządu lekarskiego jest Krajowy Zjazd Lekarzy zwoływany przez Naczelną Izbę Lekarską co 4 lata. Informację o działalności samorządu lekarzy przedstawia Naczelna Rada Lekarska Radzie Ministrów.

Jak z powyższego wynika, uprawnienia i zadania izb lekarskich są olbrzymie. Zawód lekarski zyskuje odtąd nie tylko reprezentujący go organ, lecz również możliwość negocjowania warunków pracy i płac przez autentyczną reprezentację zawodową oraz organ którego zadaniem jest obrona lekarza przed niesłusznym atakiem na niego. Kto więc może być dzisiaj przeciwnikiem izb lekarskich od których tak wiele będzie zależało, a które mamy szansę stworzyć sami. Trzeba będzie tylko zintegrowanego zbiorowego wysiłku nas wszystkich, by te obowiązki spełnić i uprawnienia wykorzystać.

dr Marian Ciećkiewicz (1893 – 1999)
Były Sekretarz Krakowsko-Kieleckiej Izby Lekarskiej

Kalendarium

Luty 2020
PWŚCPSN
« sty   mar »
      1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29  

Ogłoszenia

Galerie

  • XXIII Bal Lekarza - Galeria zdjęć
    XXIII Bal Lekarza - Galeria zdjęć
    2020-01-23 10:14:29
  • Galeria remontowa - Czerwiec 2019
    Galeria remontowa - Czerwiec 2019
    2019-06-25 14:21:32
  • Galeria remontowa - Maj 2019
    Galeria remontowa - Maj 2019
    2019-05-23 11:36:34
  • 38 Okręgowy Zjazd Lekarzy OIL w Krakowie
    38 Okręgowy Zjazd Lekarzy OIL w Krakowie
    2019-04-24 12:12:33

OIL Krakow on twitter

Polecamy

Wybory