Aktualny numer

Serwis stomatologiczny
Centralny Rejestr Lekarzy

Jesteśmy na FB

Rynek zdrowia

Władysław, ze znamienitego rodu Stryjeńskich – trzeci prezes Okręgowej Izby Lekarskiej w Krakowie

Władysław Stryjeński, psychiatra i neurolog, trzeci z kolei prezes OIL (od 1935 r.) pochodził z bardzo zacnej, świetnie wykształconej i uzdolnionej zwłaszcza plastycznie rodziny. Jego dziad Aleksander był inżynierem wojskowym, kartografem, uczestnikiem powstania listopadowego. Za udział w bitwie pod Wawrem i Grochowem został odznaczony Złotym Krzyżem Virtuti Militari.

W.StryjeńskiZ Polski wyjechał na fali Wielkiej Emigracji. Miał trzech synów: Kazimierza – historyka, anglistę, profesora Sorbony, Władysława – uczestnika powstania 1863 roku, zesłańca, który zmarł w Tomsku i Tadeusza, ojca naszego bohatera. Tadeusz to przede wszystkim wybitny i rozchwytywany architekt, który po studiach w Szwajcarii i pracy w Wiedniu, Budapeszcie, Peru, USA i Paryżu osiadł na stałe w Krakowie. Nie sposób wymienić niezliczonych wybitnych dzieł jego i innych znakomitych architektów z jego pracowni (Władysław Ekielski, Franciszek Mączyński, Józef Sare i in.), po prostu z powodu trudnego wyboru. Przypomnijmy sobie jednak bodaj niektóre, powstałe w Krakowie: rodzinna willa „Pod Stańczykiem” na ul. Batorego, okazała siedziba Uniwersytetu Ekonomicznego na ul. Rakowickiej, gmach Poczty Głównej, przebudowa Teatru Starego. Z szóstki jego dzieci zwracamy uwagę na dwu synów: Karola i Władysława.

Karol Stryjeński, podobnie jak ojciec, był wybitnym architektem. Wśród obiektów zrealizowanych wg jego projektów znalazła się m.in. skocznia narciarska Wielka Krokiew, schronisko na Hali Gąsienicowej czy Mauzoleum Jana Kasprowicza na Harendzie. Jego zasługi dla Zakopanego są trudne do przecenienia ale wiele zrobił też dla Warszawy i Krakowa. Jego synowie z małżeństwa z Zofią Stryjeńską (jakże dramatyczne były dzieje tego małżeństwa) Jacek i Jan kontynuowali plastyczne dzieje rodziny.

Władysław, młodszy brat Karola, późniejszy prezes OIL w Krakowie „wyrodził się” z rodziny architektów – i podobnie jak starszy brat Paweł – został lekarzem. Urodził się 20 czerwca 1889 roku w Krakowie, maturę zdał wprawdzie w Austrii, ale studia medyczne ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim. Już w czasie studiów zainteresował się neurologią i psychiatrią pracując pod kierunkiem Adama Bochenka w pracowni badań układu nerwowego Katedry Anatomii UJ. Wiedzę z tych dziedzin pogłębiał w Edynburgu i Paryżu. Równocześnie z medycyną studiował psychologię i antropologię na Wydziale Filozoficznym UJ. Dyplom doktora wszech nauk otrzymał 28 grudnia 1914 roku.

Od sierpnia tegoż roku brał udział w walkach I wojny światowej, najpierw w Pierwszej Kompanii Kadrowej, następnie jako lekarz porucznik w I Brygadzie Legionów Polskich. Kierował oddziałami szpitalymi Czerwonego Krzyża dla legionistów w Nowym Targu i Rabce. Po kryzysie przysięgowym został zwolniony z Legionów i podjął pracę w kierowanym przez Jana Mazurkiewicza Krajowym Zakładzie dla Umysłowo Chorych w Kobierzynie. Z Zakładem tym związał się na prawie całe życie. W 1918 roku wrócił w randze kapitana jako lekarz naczelny 2 Dywizji. W czasie wojny polsko-bolszewickiej służył na Froncie Litewsko-Białoruskim. Będąc żołnierzem lekarzem miał pseudonim Bystram. W 1920 roku awansowany do stopnia majora Wojska Polskiego pracował w Departamencie Sanitarnym Min. Spraw Wewnętrznych. Po krótkim pobycie w słynnym Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie (1921 rok) został ordynatorem Oddziału Psychiatrycznego w Szpitalu Czerwonego Krzyża w Zakopanem. W 1922 roku przeniesiony do rezerwy w st. majora wrócił do pracy w Kobierzynie. Zakładem kierował wtedy Roman Zagórski, a od 1925 Julian Morawski. Zaraz po przybyciu do Krakowa wyjechał jednak do Kliniki Psychiatrycznej w Zurychu, by specjalizować się w psychiatrii i neurologii u Eugena Bleulera.

Po śmierci Morawskiego objął w lutym dyrekcję Zakładu w Kobierzynie. Poza pracą w tej placówce zorganizował w Krakowie w 1929 roku ambulatoryjną opiekę psychiatryczną w poradni dla umysłowo chorych – drugą w Polsce. Łaknący wiedzy rozpoczął w 1931 roku studia na Wydziale Prawa UJ, gdzie w 1936 roku uzyskał magisterium. W latach 1932-39 prowadził wykłady z psychologii patologicznej w Studium Pedagogicznym UJ. Najwięcej czasu poświęcał jednak szpitalowi w Kobierzynie. Kontynuował jego rozbudowę aż do 1000 łóżek (!) w 1936 roku, podnosił poziom lecznictwa, dbał o naukowy rozwój lekarzy. Dla ok. 200 pracowników organizował atrakcje kulturalno-oświatowe, budował obiekty sportowe, otworzył bibliotekę, urządzał wycieczki, bale, zainicjował działalność teatru amatorskiego. Dzięki Stryjeńskiemu Szpital w Kobierzynie był samowystarczalny gospodarczo. Funkcjonował tam folwark, ogród, sklep, działały rzemieślnicze punkty usługowe, funkcjonowało przedszkole i zakładowa straż pożarna, a pracownicy posiadali przydomowe ogródki. Słowem stworzył wzorcowy zakład leczniczy.

Imponująca jest również jego działalność społeczna i związkowa. Od 1929 roku był członkiem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, w 1933 został jednym z założycieli Słowiańskiego Tow. Neurologiczno-Psychiatrycznego. W 1934 roku zorganizował w Krakowie i Kobierzynie XIV Zjazd PTP poświęcony głównie psychozom reaktywnym i projektowi ustawy psychiatrycznej. Działał również w Zarządzie Okręgu Krakowskiego Związku Lekarzy Państwa Polskiego. Jego zdolności i zainteresowania przejawiły się także w działalności politycznej związanej z udziałem w I wojnie światowej i podczas wojny polsko-bolszewickiej. Był członkiem Związku Legionistów Polskich 1pp Legionów Polskich. Od 1938 roku przewodniczył Okręgowi Krakowskiemu Obozu Zjednoczenia Narodowego i z jego ramienia został wybrany z terenu woj. krakowskiego senatorem V kadencji senatu RP. Uczestniczył tam w pracach Komisji Zdrowia.

W latach 1935 – 1939 pełnił funkcję prezesa Okręgowej Izby Lekarskiej w Krakowie i wiceprezesa NIL. Za czasów jego prezesury we wrześniu 1935 roku został zakupiony dla OIL drugi, po Krupniczej 11a, budynek przy ul. Szczepańskiej 1, słynny dom „Pod Gruszką”.

Działalność dyrektora Zakładu w Kobierzynie, aktywność związkowa, społeczna i polityczna nie przeszkodziły mu w pracy naukowej. Od 1924 roku opublikował wiele prac na tematy związane z psychiatrią i neurologią, wygłosił niemało referatów na różnego typu zjazdach naukowych bądź w kraju, bądź międzynarodowych, m.in. w Genewie, Lille, Antwerpii, Zurychu. Wymieńmy chociaż kilka tytułów: „O znaczeniu odczynu Spatza w rozpoznawaniu porażenia postępującego”, „Stany przygnębienia wieku podeszłego”, „Współczesne poglądy na schizofrenię”.

Wybuch II wojny światowej zastał Stryjeńskiego w Warszawie. Wraz z administracją państwową został ewakuowany na wschód Polski, następnie do Rumunii, gdzie internowano go w obozie w Buzau. Posiadając po ojcu również obywatelstwo szwajcarskie osiadł w Genewie. Starał się o przyjęcie do polskiej armii organizowanej we Francji, ale bezskutecznie, wobec tego zajął się pracą dydaktyczną. W Winterthur wykładał psychiatrię, psychologię i medycynę sądową dla internowanych żołnierzy polskich, studiujących na polskim Wydziale Lekarskim przy Uniwersytecie w Zurychu. Pracował także w szpitalu dla psychicznie chorych w Wil. W tym czasie ujawnił się także jego artystyczny, rodzinny talent, albowiem przetłumaczył wtedy razem ze szwajcarskim kuzynem „NieBoską Komedię” Z. Krasińskiego na jęz. francuski.

W kwietniu 1946 roku zakończył pracę w szpitalu w Wil i wrócił do Polski. Po powrocie objął funkcję wiceprezesa Izby. Prezesem był wówczas od 22 lutego tegoż roku dr Jan Gołąb. Po jego śmierci w kwietniu tegoż roku Władysław Stryjeński objął ponownie funkcję prezesa OIL. Zmiany, które powoli zaczynały następować i doprowadziły do późniejszego „zniesienia” Izb (w 1950 r.) spowodowały, że pełnił tę funkcję tylko do października 1947 roku.

Po roku 1947 zajął się przede wszystkim organizacją lecznictwa psychiatrycznego. Zorganizował Poradnię Zdrowia Psychicznego w Krakowie, a od 1950 roku został jej dyrektorem. Zainicjował także tworzenie sieci powiatowych poradni zdrowia psychicznego, był konsultantem neurologicznym i biegłym sądowym w tym zakresie. W 1947 roku podjął ponownie wykłady w Studium Pedagogicznym na Wydziale Lekarskim UJ z psychopatologii dziecka oraz z psychologii na Wydziale Prawa. Przez kilka lat prowadził także zajęcia w Uniwersyteckiej Szkole Pielęgniarsko-Położniczej. W 1951 roku rozpatrywano kandydaturę Stryjeńskiego na kierownika Katedry i Kliniki Psychiatrii w organizującej się Akademii Lekarskiej w Szczecinie, jednak – prawdopodobnie ze względu na jego przedwojenną działalność polityczną – do nominacji nie doszło. Pracował również naukowo publikując wiele prac z zakresu higieny psychicznej, szpitalnictwa psychiatrycznego, psychiatrii dziecięcej, także norm prawnych w odniesieniu do chorych psychicznie i wreszcie alkoholizmu. Do uczniów Stryjeńskiego należeli m.in. Antoni Kępiński i Jan Masłowski.

Był uhonorowany Odznaką I Brygady Legionów „Za wierną służbę”, Odznaką Frontu Litewsko-Białoruskiego, Krzyżem Niepodległości i dwukrotnie (oczywiście przed wojną) Złotym Krzyżem Zasługi.

Z małżeństwa z Marią ze Świdów miał troje dzieci: Wandę Vermessy-Gruber – pielęgniarkę; Tadeusza – urzędnika w placówce ONZ w Genewie i Annę Monikę Syrziste zamieszkałą w Poroninie.

Władysław Stryjeński zmarł 16 maja 1956 roku w Zakopanem, został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim.

20 czerwca 2005 roku odsłonięto poświęconą mu tablicę na budynku, w którym mieszkał, na terenie obecnego Szpitala Specjalistycznego im. Józefa Babińskiego w Krakowie-Kobierzynie.

Mógłby z powodzeniem nosić Jego imię, skoro przestały już istnieć przeszkody ideologiczne.

Barbara Kaczkowska

Kalendarium

Wrzesień 2019
PWŚCPSN
« sie   paź »
       1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30       

Ogłoszenia

Galerie

  • Galeria remontowa - Czerwiec 2019
    Galeria remontowa - Czerwiec 2019
    2019-06-25 14:21:32
  • Galeria remontowa - Maj 2019
    Galeria remontowa - Maj 2019
    2019-05-23 11:36:34
  • 38 Okręgowy Zjazd Lekarzy OIL w Krakowie
    38 Okręgowy Zjazd Lekarzy OIL w Krakowie
    2019-04-24 12:12:33
  • Galeria remontowa Kwiecień 2019
    Galeria remontowa Kwiecień 2019
    2019-04-25 15:01:35

OIL Krakow on twitter

Polecamy

Wybory